Türk Hava Kuvvetleri'nin envanterine katılmaya hazırlanan yerli eğitim uçağı HÜRKUŞ-II, sunduğu yenilikler ve geliştirilmiş özellikleriyle dikkat çekiyor. Projenin detayları ve uçağın yetenekleri ortaya çıktı.
Türk savunma sanayisinin gurur projelerinden biri olan HÜRKUŞ, yeni nesil versiyonu HÜRKUŞ-II ile Türk Hava Kuvvetleri'nin envanterine adım atmak üzere geri sayıma geçti. Yaklaşık 20 yıllık bir geliştirme sürecinin ardından, ilk HÜRKUŞ projesinden elde edilen zengin tecrübelerle yeniden tasarlanan HÜRKUŞ-II, temel eğitim ve muharebe görevlerinde önemli bir rol üstlenmeye hazırlanıyor.
HÜRKUŞ-II: Kritik Eşikleri Aştı, Göreve Hazır
Türk Hava Kuvvetleri'nin geleceğinde kritik bir rol oynaması beklenen HÜRKUŞ-II, 9 Eylül 2026 tarihinde Askerî Tip Sertifikası'nı alarak önemli bir kilometre taşını geride bıraktı. TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.) tarafından titizlikle yürütülen çalışmalar sonucunda, uçağın kabul faaliyetinin 28 Eylül 2026'da gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu tarihin ardından HÜRKUŞ-II'nin Türk Hava Kuvvetleri bünyesindeki aktif görevine başlaması için son aşamaya gelindiği belirtiliyor.
Projenin Kökleri ve HÜRKUŞ-II'nin Doğuşu
HÜRKUŞ projesinin temelleri aslında 2006 yılına dayanıyor. Dönemin Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile TUSAŞ arasında imzalanan tasarım ve üretim sözleşmesiyle yerli temel eğitim uçağı geliştirme süreci resmen başlamıştı. 29 Ağustos 2013'te ilk prototip HÜRKUŞ'un başarıyla ilk uçuşunu gerçekleştirmesi, projenin en önemli dönüm noktalarından biriydi. Yaklaşık 9.500 feet irtifaya ulaşan ve 33 dakika havada kalan prototip, test ve sertifikasyon süreçlerinin de başarıyla tamamlanmasıyla dikkat çekti. HÜRKUŞ'un en büyük başarılarından biri de Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı'ndan (EASA) aldığı tip sertifikası oldu; bu unvanla HÜRKUŞ, EASA'dan tip sertifikası alan ilk Türk uçağı unvanını kazandı.
Proje kapsamında zamanla farklı ihtiyaçlara yönelik varyantlar geliştirildi. HÜRKUŞ-A sivil sertifikasyonlu temel eğitim uçağı olarak öne çıkarken, HÜRKUŞ-B daha gelişmiş aviyoniklerle askeri eğitim görevleri için donatıldı. Silahlı keşif ve hafif taarruz görevleri için tasarlanan HÜRKUŞ-C varyantının ise özellikle uluslararası pazarda önemli bir ilgi gördüğü TUSAŞ tarafından aktarılıyor.
HÜRKUŞ-II: Neden Yenilendi ve Neler Getirdi?
HÜRKUŞ-II, ilk versiyonun sadece küçük bir güncellemesi olarak görülemez. Bu yeni nesil uçak, ilk HÜRKUŞ projesinden alınan derslerle birlikte ağırlık, aerodinamik, aviyonik sistemler ve yerlilik oranları açısından köklü değişikliklere uğradı. 3 Mayıs 2021'deki sözleşme değişikliğiyle temeli atılan Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı programı, TUSAŞ'ın güncel ürün bilgilerinde de bu değişikliğin ardından geliştirilmeye başlandığını doğruluyor.
Yeni tasarımın en dikkat çekici hedeflerinden biri, uçağın ağırlığını düşürmekti. HÜRKUŞ-II'nin azami kalkış ağırlığı 3.300 kilogram olarak belirlendi. Bu rakam, ilk neslin yaklaşık 3.750 kilogramlık ağırlığına kıyasla önemli bir hafifleme anlamına geliyor. Daha düşük ağırlık, performansı doğrudan etkileyen aerodinamik iyileştirmeleri de beraberinde getirdi. Burun, hava alığı, egzoz, kanat uçları, kuyruk ve gövde yapısındaki kapsamlı değişiklikler, uçağın hem aerodinamik performansını artırmayı hem de daha yüksek çeviklik kazanmasını amaçlıyor.
Yerlilik oranı da HÜRKUŞ-II'nin geliştirilmesinde öncelikli konular arasındaydı. Kanopi, soğutma sistemleri, hidrolik pompalar, telsiz ve IFF (Dost-Düşman Tanıma) gibi kritik sistemlerde gerçekleştirilen yerlileştirme çalışmaları, hem tedarik zincirinin kontrolünü TUSAŞ'ın elinde topluyor hem de ihracat pazarlarında üçüncü ülke kısıtlamalarını azaltma potansiyeli taşıyor.
İlk Uçuş ve Sertifikasyon Süreci
HÜRKUŞ-II'nin ilk uçuşu 30 Aralık 2024 tarihinde başarıyla gerçekleştirildi. Yaklaşık 20 dakika süren bu ilk denemede uçak, 6.500 feet irtifaya ve 140 knot hıza ulaştı. İlk uçuşun ardından başlayan test ve sertifikasyon süreci, Eylül 2026'da askeri tip sertifikasının alınmasıyla zirveye ulaştı. TUSAŞ'ın belirttiğine göre, bu sertifikasyon sürecinde 1.790 farklı gereksinim doğrulandı, 950 doküman incelendi ve 153 sertifikasyon testi gerçekleştirildi. Bu yoğun süreç, uçağın Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilebilmesi için gereken tüm teknik ve güvenlik standartlarının karşılandığını gösteriyor.
Teslimat Takvimi ve Teknik Özellikler
Türk Hava Kuvvetleri için toplam 55 adet HÜRKUŞ-II siparişi bulunuyor. Daha önceki planlamalarda ilk 15 uçağın 2025'te teslim edilmesi ve kalan 40 uçağın 2027'ye kadar tamamlanması öngörülüyordu. Ancak, projenin ilerleyen takvimine paralel olarak teslimat planlarında güncellemeler yapıldı. TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu'nun daha önceki açıklamalarına göre, 2026 yılı içinde 22 adet HÜRKUŞ teslimatı planlanıyordu. Güncel durumda, askeri tip sertifikasının tamamlanması ve kabul faaliyetinin 28 Eylül 2026 olarak duyurulmasıyla birlikte, 26 Eylül 2026 itibarıyla envantere girişin hemen öncesinde olunduğu anlaşılıyor.
HÜRKUŞ-II, modern teknolojisiyle öne çıkıyor. 10,86 metre kanat açıklığı, 11,35 metre uzunluk ve 3,66 metre yüksekliğe sahip olan uçak, 1.600 shp gücündeki Pratt & Whitney Canada PT6A-68T turboprop motoru ile güçlendiriliyor. Azami seyir hızı saatte 533 kilometreye (288 knot) ulaşan HÜRKUŞ-II'nin servis tavanı 39.270 feet ve azami menzili ise yaklaşık 1.190 kilometre (589 deniz mili) olarak açıklanıyor.
Uçağın dikkat çeken diğer özellikleri arasında anti-G sistemi, OBOGS (On-Board Oxygen Generation System), dünyaca bilinen Martin-Baker fırlatma koltukları, yüksek şok emici iniş takımları ve 30 saniyeye kadar ters uçuş kabiliyeti bulunuyor. Bu özellikler, HÜRKUŞ-II'yi hem eğitim hem de hafif taarruz görevleri için son derece yetenekli bir platform haline getiriyor.