Türkiye'nin Savunma Radarındaki Kilit Soru: Ödenen Ama Teslim Edilmeyen F-35'ler ABD'de Mi Kalacak?
Millî Savunma Bakan Yardımcısı Alpaslan Kavaklıoğlu, Türkiye'nin ödemesini yaptığı ilk 6 F-35 savaş uçağının teslimatı konusunda ABD ile yoğun temasların sürdüğünü doğruladı. Sürecin olumlu ilerlediğine dair sinyaller gelirken, CAATSA yaptırımları ve S-400 krizi denklemi karmaşıklaştırıyor.
F-35 Krizinde Yeni Perde: Türkiye'den ABD'ye Kritik Temaslar
Türkiye'nin, uzun süredir gündeminde yer alan ve ödemesi yapılmış olmasına rağmen teslim alamadığı ilk 6 adet F-35A savaş uçağı ile ilgili ABD nezdindeki diplomatik girişimleri hız kesmeden devam ediyor. Millî Savunma Bakan Yardımcısı Alpaslan Kavaklıoğlu, bu kritik konuyu Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler'in ABD'ye gönderdiği özel bir mektup ve yoğun ikili görüşmelerle masada tutmaya devam ettiklerini açıkladı. Kavaklıoğlu, ABD'de 15 Ekim 2026 tarihinde düzenlenen AUSA 2026 fuarı kapsamında CNN TÜRK ABD Temsilcisi Yunus Paksoy'a verdiği özel röportajda, mevcut temasların beklenenden daha iyi bir seviyede ilerlediğini belirterek, bu durumun sürece olumlu yansıyabileceği umudunu dile getirdi. Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinde geçmişten gelen bazı pürüzler bulunsa da, tarafların bu sorunları aşma yönünde istikrarlı bir çaba sergilediği gözlemleniyor.
S-400 Gerilimi ve CAATSA Yaptırımları: F-35 Sürecini Kilitleyen Faktörler
Türkiye'nin Rusya Federasyonu'ndan temin ettiği S-400 hava savunma sistemleri, F-35 savaş uçağı programındaki yerini kaybetmesine neden olan temel sebep olarak gösteriliyor. ABD yönetimi, S-400'lerin F-35 programının gizlilik ve güvenlik prensiplerini tehdit ettiğini savunurken, Ankara ise bu iki sistemin birlikte kullanımının teknik güvenlik açıklarını kapatacak çözümlerle giderilebileceğini ileri sürmüştü. Bu gerilim, 2019 yılında Türkiye'nin programdan çıkarılması ve ardından 2020'de ABD'nin CAATSA (Yaptırımlarla Amerika'nın Hasımlarına Karşı Mücadele Yasası) yaptırımlarını devreye sokması ile doruk noktasına ulaştı. Bu yaptırımlar, sadece F-35 uçaklarının teslimatını engellemekle kalmadı, aynı zamanda iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliklerinde de ciddi bir güven erozyonuna yol açtı.
Bakan Yardımcısı Kavaklıoğlu, bu yaptırımlar ve diğer ambargo konularının da görüşmelerin ana gündem maddelerinden biri olduğunu vurgulayarak, çözüm için karşılıklı adımların atılması gerektiğine dikkat çekti. Görüşmelerin olumlu seyretmesi umut verici olsa da, bu durumun yaptırımların kaldırılması veya F-35'lerin teslimatı için kesin bir takvimin belirlendiği anlamına gelmediği de altı çizildi. Sürecin karmaşıklığı, siyasi irade ve teknik detayların bir arada ele alınmasını zorunlu kılıyor.
Türkiye İçin Üretilen 6 F-35A Uçağının Akıbeti
Türkiye, F-35 programına 2002 yılında katılım sağlayarak, toplamda 100 adet F-35A çok rollü savaş uçağı tedarik etmeyi hedefliyordu. Program kapsamında Türk pilotlarının eğitimi için üretilen ve 2018 yılında ABD'de görkemli bir törenle tanıtılan ilk uçak, akabinde iki uçakla pilot eğitimlerine başlanmasını sağlamıştı. Ancak Türkiye'nin programdan fiilen çıkarılmasıyla birlikte, ülke için üretilmiş olan 6 adet F-35A savaş uçağının teslimatı belirsiz bir tarihe ertelendi. Bu uçaklar şu anda ABD topraklarında muhafaza altındayken, Türkiye'nin programa yeniden dahil olup olamayacağı ve bu uçakların ne olacağı sorusu, iki ülke arasındaki müzakerelerin en can alıcı noktalarından birini oluşturuyor.
Savunma Sanayiinde Yeni İş Birlikleri ve Türkiye'nin Yükselen Rolü
Alpaslan Kavaklıoğlu, Türkiye ile ABD arasındaki savunma iş birliğinin sadece F-35 krizi ve yaptırımlarla sınırlı olmadığını belirtti. Görüşmelerin gündeminde, ortak üretim projeleri, yapısal yatırımlar ve NATO bünyesindeki diğer müttefiklerle farklı alanlarda gerçekleştirilebilecek iş birlikleri gibi konuların da bulunduğunu ifade etti. Son yıllarda Türk savunma sanayiinin kaydettiği büyük atılımların ABD'li muhataplarca da takdir edildiğini söyleyen Kavaklıoğlu, bu tür doğrudan temasların ve sürekli diyalogların, karşılıklı güvenin yeniden inşa edilmesi ve ortak projelerin hayata geçirilmesi açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.
Türkiye'nin F-35'lere yönelik öncelikli hedefi, mevcut durumda teslim alınamayan 6 uçağın statüsünün netleştirilmesi olsa da, mevcut görüşmelerin Türkiye'nin programa yeniden tam katılımı veya ek uçak siparişleri gibi konuları henüz kesinleştirmiş değil. Taraflar, hem geçmişten gelen sorunları çözmeye çalışıyor hem de gelecekteki savunma iş birlikleri için zemin hazırlıyor. Bu hassas denge, önümüzdeki dönemde iki ülke arasındaki savunma diplomasisinin seyrini belirleyecek.